![\"\"](\"https:\/\/sigmanto.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/metale.png\")
<\/p>\nZe wzgl\u0119du na post\u0119puj\u0105cy proces urbanizacji kraju oraz zdrowie mieszka\u0144c\u00f3w miast, coraz cz\u0119\u015bciej wykonywane s\u0105 badania maj\u0105ce na celu wykazanie stopnia degradacji gleby. Do takich przekszta\u0142ce\u0144 naturalnego \u015brodowiska dochodzi w szczeg\u00f3lno\u015bci w du\u017cych aglomeracjach oraz w miejscach kt\u00f3re s\u0105 predysponowane do powstania zanieczyszcze\u0144 powierzchni ziemi. Takimi miejscami mog\u0105 by\u0107 na przyk\u0142ad obszary, na kt\u00f3rych prowadzona by\u0142a eksploatacja rudna lub okolice zwa\u0142owisk po takich eksploatacjach.<\/p>\n
Jednymi z licznych, niedawnych bada\u0144, kt\u00f3re by\u0142y w celu identyfikacji zanieczyszcze\u0144 s\u0105 badania wykonane przez Hann\u0119 Tomassi-Morawiec, Ann\u0119 Pasieczn\u0105 oraz Wojciecha Markowskiego, pracownik\u00f3w Pa\u0144stwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie (2016 rok). Podobne analizy w Warszawie wykonywane by\u0142y z ko\u0144cem XX w. Ju\u017c wcze\u015bniejsze dzia\u0142ania udowodni\u0142y lokalne zanieczyszczenia gleb metalami ci\u0119\u017ckimi, szczeg\u00f3lnie w s\u0105siedztwie przemys\u0142u hutniczego i metalurgicznego, innych teren\u00f3w poprzemys\u0142owych oraz sk\u0142adowisk odpad\u00f3w.<\/p>\n
Badania wykonywane w 2016 roku przez pracownik\u00f3w Pa\u0144stwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie zosta\u0142y wykonane na zlecenie w\u0142adz miasta. Ich celem by\u0142o rozpoznanie szczeg\u00f3\u0142owego rozk\u0142adu metali ci\u0119\u017ckich w warstwie przypowierzchniowej gleby (0,0 – 0,3 m p.p.t.). Warstwa ta nie zosta\u0142a wybrana przypadkiem – ze wzgl\u0119du na jej g\u0142\u0119boko\u015b\u0107, to ona najcz\u0119\u015bciej bierze udzia\u0142 w negatywnym wp\u0142ywie zanieczyszcze\u0144 na zdrowie cz\u0142owieka na przyk\u0142ad poprzez prowadzenie przydomowego ogr\u00f3dka (ro\u015bliny wch\u0142aniaj\u0105 pierwiastki wraz z wod\u0105 z gleby) lub dzieci\u0119c\u0105 nierozwa\u017cno\u015b\u0107 poprzez kontakt z gleb\u0105 i ustami. Pr\u00f3bki gleb zosta\u0142y pobrane w punktach rozmieszczonych w ca\u0142ej dzielnicy, ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem teren\u00f3w przemys\u0142owych oraz potencjalnie zagro\u017conych zanieczyszczeniami.<\/p>\n
W dzielnicy W\u0142ochy zaobserwowane gleby stanowi\u0105 naturalne gleby brunatne w\u0142a\u015bciwe i wy\u0142ugowane oraz gleby py\u0142owe. Gleby py\u0142owe \u0142\u0105czy si\u0119 z py\u0142owymi utworami wodnolodowcowymi. W rejonach uprzemys\u0142owionych wyst\u0119puj\u0105 gleby antropogeniczne czyli takie, kt\u00f3re zosta\u0142y przekszta\u0142cone przez cz\u0142owieka w wyniku dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej. G\u0142\u00f3wnymi czynnikami, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na genez\u0119 gleb antropogenicznych by\u0142y prace budowlane i ziemne, kt\u00f3re spowodowa\u0142y mechaniczne wymieszanie warstw przypowierzchniowych. Do antropogenicznych gleb zaliczono r\u00f3wnie\u017c gleby, w obr\u0119bie kt\u00f3rych prowadzona by\u0142a intensywna uprawa ogrodnicza i szklarniowa w rejonie ogr\u00f3dk\u00f3w dzia\u0142kowych, kt\u00f3ra prowadzi do akumulacji materii organicznej i pog\u0142\u0119bi\u0142a poziom zanieczyszczenia pestycydami. R\u00f3wnie\u017c w rejonie dzielnicy sk\u0142adowane by\u0142y odpady bytowe.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wnymi przyczynami zanieczyszczenia uznano rozw\u00f3j przemys\u0142u, komunikacji i g\u0119sto\u015b\u0107 zaludnienia. Odporno\u015b\u0107 gleb na zanieczyszczenia zale\u017cy od sk\u0142adu i w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizycznych i chemicznych gleby (odczyn, sk\u0142ad mechaniczny, zdolno\u015bci sorpcyjne itp.). Gleby o zwartej strukturze s\u0105 bardziej odporne na zanieczyszczenia od gleb lekkich.<\/p>\n
Pr\u00f3bki gleb pobierano w sezonie letnim w 2012 r. w 61 wyznaczonych miejscach. Ka\u017cda z pr\u00f3bek by\u0142a pr\u00f3bk\u0105 zbiorcz\u0105 pobran\u0105 wedle specjalnych schemat\u00f3w. Na przyk\u0142ad w rejonie zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych w miejscach opr\u00f3bowania wyznaczano kwadrat 5 x 5 m i z czterech naro\u017cy oraz \u015brodka kwadratu pobierano sond\u0105 geologiczn\u0105 pr\u00f3bki o masie oko\u0142o 0,5 kg ka\u017cda. Nast\u0119pnie 5 pr\u00f3bek mieszano w jedn\u0105 zbiorcz\u0105 pr\u00f3bk\u0119 (2,5 kg). Analizy chemiczne wykonywano w Centralnym Laboratorium Chemicznym PIG-PIB. Po wysuszaniu pr\u00f3bek w temperaturze pokojowej, przesiewano je poprzez nylonowe sita (2mm oczka). Ka\u017cd\u0105 pr\u00f3bk\u0119 dzielono na dwie – jedn\u0105 do analizy chemicznej, drug\u0105 do analizy granulometrycznej. Oznaczanie sk\u0142adu granulometrycznego wykonano metod\u0105 sitowo-laserow\u0105. Z kolei pr\u00f3bki do bada\u0144 chemicznych roztwarzano wod\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105 przez 1 godzin\u0119 w temperaturze 95 stopni. Analizy zawarto\u015bci arsenu, baru, kadmu, kobaltu, chromu, miedzi, molibdenu, niklu, o\u0142owiu, selenu i cynku zosta\u0142y przeprowadzone metod\u0105 CV-AAS, a odczyn zosta\u0142 oznaczony metod\u0105 potencjometryczn\u0105 w zawiesinie wodnej.<\/p>\n
Wyniki bada\u0144 zosta\u0142y opracowane statystycznie i przedstawione w formie kartograficznej (fig. 1). Do oceny stopnia zanieczyszczenia wykorzystano warto\u015bci dopuszczalne st\u0119\u017ce\u0144 metali okre\u015blone w Za\u0142\u0105czniku do Rozporz\u0105dzenia \u00a0Ministra \u015arodowiska z dnia 9 wrze\u015bnia 2002 r. w sprawie standard\u00f3w jako\u015bci gleby oraz standard\u00f3w jako\u015bci ziemi (dzi\u015b nieaktualne). Gleby podzielono na grupy A, B oraz C uwzgl\u0119dniaj\u0105c genez\u0119, zanieczyszczenie oraz mo\u017cliwo\u015b\u0107 wykorzystania. Pod wzgl\u0119dem granulometrycznym, najliczniejsz\u0105 frakcj\u0105 badanych gleb jest frakcja piaszczysta drobna (1,0 – 0,1 mm). Dominuj\u0105cym odczynem gleby by\u0142 odczyn lekko alkaliczny (7,4 – 8,0) co jest charakterystycznym zjawiskiem dla gleb obszar\u00f3w miejskich.<\/p>\n
<\/p>\n
Fig. 1. Mapa zawarto\u015bci o\u0142owiu w warstwie powierzchniowej gleb (0,0 – 0,3 m p.p.t.) [1]<\/p>\n
Przeprowadzone badania wykaza\u0142y antropogeniczne zanieczyszczanie gleby w kilku rejonach dzielnicy W\u0142ochy metalami, w szczeg\u00f3lno\u015bci o\u0142owiem, cynkiem, miedzi\u0105 oraz barem. Jedena\u015bcie zbadanych pr\u00f3b kwalifikuje si\u0119 do grupy C (pod wzgl\u0119dem charakterystyki – najgorsza z waloryzowanych). W jednej z pr\u00f3b przekroczono dopuszczalne st\u0119\u017cenia o\u0142owiu przewidzianego dla grupy C, co mo\u017ce stanowi\u0107 zagro\u017cenie dla zdrowia cz\u0142owieka. Podwy\u017cszone st\u0119\u017cenia wyst\u0119puj\u0105 na terenach poprzemys\u0142owych oraz wzd\u0142u\u017c ci\u0105g\u00f3w komunikacyjnych. Rejonami tymi s\u0105:<\/p>\n
Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 gleb charakteryzuje si\u0119 piaszczystym sk\u0142adem, co niekorzystnie wp\u0142ywa na degradacj\u0119 \u015brodowiska z uwagi na \u0142atwo\u015b\u0107 migracji zanieczyszcze\u0144 wg\u0142\u0105b profilu glebowego. Zdecydowanie korzystnie na migracj\u0119 metali wp\u0142ywa alkaliczny odczyn gleb, lecz stwarza on niekorzystne warunki dla ro\u015blin (zak\u0142\u00f3cenia w pobieraniu sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych).<\/p>\n
Nieco starsze badania Krystyny Czarnowskiej z Katedry Gleboznawstwa SGGW w Warszawie wykaza\u0142y, \u017ce w wyniku oddzia\u0142ywania zanieczyszcze\u0144 komunikacyjnych na gleby uprawne w okresie 10 lat (1980-1990) stwierdzono, i\u017c w odleg\u0142o\u015bci 7 m od kraw\u0119dzi przyby\u0142o (w mg\/kg) od 16 do 134 o\u0142owiu, od 16 do 110 cynku oraz od 2 do 15 miedzi. W pasie 30 m od drogi przyby\u0142o: od 9 do 40 o\u0142owiu, od 17 do 108 cynku i od 1 do 8 miedzi. Zawarto\u015b\u0107 \u017celaza, cynku, miedzi, o\u0142owiu i kadmu w li\u015bciach selera jest tym mniejsza, im dalej od drogi uprawiana jest ro\u015blina. Li\u015bcie selera uprawianego w odleg\u0142o\u015bci 30 m od drogi zawiera\u0142y kilkakrotnie (6-12 razy) wi\u0119cej o\u0142owiu i kadmu oraz cynku od 1,5 do 4 razy wi\u0119cej ni\u017c wynosi warto\u015b\u0107 krytyczna proponowana dla ro\u015blin konsumpcyjnych [2]. Wnioskowa\u0107 mo\u017cna, \u017ce powinno si\u0119 zaniecha\u0107 uprawy jakichkolwiek warzyw w pasie do 30 m od autostrad i dr\u00f3g szybkiego ruchu.<\/p>\n
Powy\u017csze badania, kt\u00f3re wykona\u0142 Pa\u0144stwowy Instytut Geologiczny s\u0105 niezb\u0119dne dla okre\u015blenia stopnia zanieczyszczenia gleby na skal\u0119 regionaln\u0105 i makroregionaln\u0105. Badania takie mo\u017cna wykona\u0107 jednak na skal\u0119 mniejsz\u0105 – na przyk\u0142ad w rejonie dzia\u0142ki, na kt\u00f3rej planuje si\u0119 zabudow\u0119 jednorodzinn\u0105. Wyniki takiej analizy mog\u0105 przestrzec przed ewentualnym wykorzystywaniem zanieczyszczonej gleby na cele spo\u017cywcze. Wyj\u015bciem awaryjnym z sytuacji, w kt\u00f3rej na kupionej dzia\u0142ce wyst\u0119puj\u0105 przekroczone zawarto\u015bci zanieczyszcze\u0144, a planuje si\u0119 uprawianie na niej ro\u015blin, jest rekultywacja powierzchni biologicznie czynnej.<\/p>\n
Literatura<\/p>\n
[1] Tomassi-Morawiec, H., A. Pasieczna, and W. Markowski. „Metale w glebach dzielnicy W\u0142ochy m. st. Warszawy.” Przegl\u0105d Geologiczny<\/i>\u00a064.3 (2016): 167-176.<\/p>\n
[2] K. Czarnowska, „Akumulacja niekt\u00f3rych metali ci\u0119\u017ckich w glebach uprawnych iw li\u015bciach selera w pobli\u017cu dr\u00f3g wylotowych z Warszawy.” Rocz. Glebozn<\/i>\u00a045.3\/4 (1994): 59-75.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ze wzgl\u0119du na post\u0119puj\u0105cy proces urbanizacji kraju oraz zdrowie mieszka\u0144c\u00f3w miast, coraz cz\u0119\u015bciej wykonywane s\u0105 badania maj\u0105ce na celu wykazanie stopnia degradacji gleby.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":250,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-249","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/249","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=249"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/249\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1817,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/249\/revisions\/1817"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}