W zwi\u0105zku z rozwojem przemys\u0142u znacznie wzros\u0142o zagro\u017cenie zanieczyszczenia \u015brodowiska metalami ci\u0119\u017ckimi. Najbardziej nara\u017cone na ich szkodliwe dzia\u0142anie s\u0105 z wielu wzgl\u0119d\u00f3w dzieci.<\/p>\n
Metale ci\u0119\u017ckie s\u0105 pierwiastkami o masie w\u0142a\u015bciwej wi\u0119kszej od 4,5 g\/cm3 i podzielono je ze wzgl\u0119du na stopie\u0144 zagro\u017cenia na grupy:<\/p>\n
Przemieszczanie si\u0119 pierwiastk\u00f3w metali ci\u0119\u017ckich do ogniw \u0142a\u0144cucha pokarmowego jest ograniczone poprzez bariery biologiczne, jednak\u017ce przy du\u017cym st\u0119\u017ceniu metali, ich dzia\u0142anie jest mocno ograniczone i wi\u0105\u017ce si\u0119 z utrat\u0105 zdrowia. Szczeg\u00f3lnie nara\u017cone na szkodliwe dzia\u0142anie metali ci\u0119\u017ckich s\u0105 dzieci<\/strong>. Jak wykazuj\u0105 badania, najcz\u0119stszym sposobem przedostawania si\u0119 metali ci\u0119\u017ckich do organizm\u00f3w dzieci nie jest \u017cywno\u015b\u0107, a drogi poza\u017cywieniowe. Po\u0142ykanie cz\u0105steczek py\u0142\u00f3w wnoszonych przez powietrze czy bezpo\u015bredni kontakt ust dziecka z brudn\u0105 zabawk\u0105 lub r\u0119koma po zabawie w piaskownicy to najcz\u0119stsze przyczyny wzrostu st\u0119\u017cenia metali ci\u0119\u017ckich w ich organizmach. Oczywi\u015bcie nie mo\u017cna tak\u017ce bagatelizowa\u0107 zanieczyszcze\u0144 w naszych ogr\u00f3dkach, gdy\u017c ro\u015bliny przy pomocy systemu korzeniowego razem z wod\u0105 poch\u0142aniaj\u0105 szkodliwe substancje.<\/p>\n Na podstawie raportu „Stan \u015brodowiska w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim w 2010 r.” z zak\u0142ad\u00f3w naszego wojew\u00f3dztwa wyemitowano oko\u0142o 13,5 tysi\u0119cy ton zanieczyszcze\u0144 py\u0142owych i niemal 45 milion\u00f3w ton zanieczyszcze\u0144 gazowych. Zanieczyszczenia te spowodowa\u0142y ska\u017cenie atmosfery, wody oraz gleby poprzez opady deszczu. Nowe strefy ekonomiczne mog\u0105 jedynie pot\u0119gowa\u0107 to zjawisko.<\/strong><\/p>\n Metale ci\u0119\u017ckie obecne w powietrzu w postaci py\u0142u przedostaj\u0105 si\u0119 do gleby wraz z opadami deszczu. Deponowane w powierzchniowych warstwach gruntu stanowi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142o potencjalnego zagro\u017cenia w postaci pylenia wt\u00f3rnego (np. podczas suszy i dni wietrznych). Dzieci przebywaj\u0105c na placach zabaw, boiskach, piaskownicach s\u0105 nara\u017cone na wdychanie wzbudzonych cz\u0105stek kurzu zawieraj\u0105cego metale ci\u0119\u017ckie.<\/p>\n Metale ci\u0119\u017ckie s\u0105 wysoce toksycznymi pierwiastkami dla ludzi, a w szczeg\u00f3lno\u015bci dzieci. Powoduj\u0105 choroby uk\u0142adu sercowo-naczyniowego, choroby w\u0105troby, nerek, krwi, uk\u0142adu nerwowego, kostno-stawowego, a tak\u017ce nowotwory. Najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem dla cz\u0142owieka jest jednak przyjmowanie tych pierwiastk\u00f3w z po\u017cywieniem. Wraz z po\u017cywieniem do organizmu cz\u0142owieka potrafi si\u0119 przedosta\u0107 do 80% ca\u0142kowitej dziennej dawki tych toksycznych pierwiastk\u00f3w. Dodatkowo, jak wspomniano wcze\u015bniej, u dzieci du\u017cym problemem jest przyjmowanie cz\u0105stek py\u0142u metalono\u015bnego wraz z powietrzem lub poprzez kontakt z ustami.<\/p>\n W latach 60 tych XX wieku wykonano pierwsze badania nad szkodliwym wp\u0142ywem o\u0142owiu na zdrowie dzieci. Wykazano, \u017ce u dzieci, u kt\u00f3rych st\u0119\u017cenie o\u0142owiu we krwi wynosi\u0142o 10 \u00b5g\/dl, wyst\u0105pi\u0142y zaburzenia neurobehawioralne i nefrologiczne, upo\u015bledzenia s\u0142uchy oraz obni\u017cenie ilorazu inteligencji. Wyst\u0119powa\u0142y r\u00f3wnie\u017c problemy z koncentracj\u0105, op\u00f3\u017aniony rozw\u00f3j, pogorszone wyniki w nauce, wzmo\u017cona agresywno\u015b\u0107. O\u0142\u00f3w, kt\u00f3rego ka\u017cde st\u0119\u017cenie w organizmie stanowi zagro\u017cenie, powoduje w zale\u017cno\u015bci od wielko\u015bci nara\u017cenia, wielonarz\u0105dowe uszkodzenia powoduj\u0105c nawet \u015bmier\u0107.<\/p>\n Kolejnym szkodliwym pierwiastkiem dla cz\u0142owieka jest kadm. Oznacza si\u0119 du\u017c\u0105 toksyczno\u015bci\u0105 w uszkadzaniu czynno\u015bci nerek, zaburzeniami metabolizmu wapnia oraz witaminy D. Skutkami zatrucia kadmem s\u0105 zaburzenia neurotoksyczne lub kancerogenno\u015b\u0107. Obecno\u015b\u0107 kadmu w organizmie mo\u017ce powodowa\u0107 niedobory \u017celaza, nadci\u015bnienie, anemi\u0119, uszkodzenie w\u0105troby, zaburzenia funkcjonowania uk\u0142adu immunologicznego. Co wa\u017cne, wegetarianie, dzieci oraz osoby mieszkaj\u0105ce na terenach o wysokim zanieczyszczeniu \u015brodowiska kadmem mog\u0105 pobiera\u0107 oko\u0142o 5 \u00b5g kadmu tygodniowo na 1 kilogram masy cia\u0142a.<\/p>\n Cynk jest pierwiastkiem, kt\u00f3rego zar\u00f3wno nadwy\u017cki jak niedobory prowadz\u0105 do pojawienia si\u0119 negatywnych skutk\u00f3w zdrowotnych. Jego nadwy\u017cka powoduje spadek poziomu miedzi, co prowadzi do zniszczenia kom\u00f3rek, do supresji szpiku kostnego. Cynk dzia\u0142a uczulaj\u0105co i podra\u017cniaj\u0105co na uk\u0142ad oddechowy.<\/p>\n Dzieci s\u0105 bardziej nara\u017cone ni\u017c doro\u015bli na dzia\u0142anie metali ci\u0119\u017ckich nie tylko ze wzgl\u0119du na nie\u015bwiadomo\u015b\u0107 zagro\u017cenia, lecz ze wzgl\u0119du na wi\u0119ksze pobieranie pokarm\u00f3w i napoj\u00f3w w przeliczeniu na jednostk\u0119 masy cia\u0142a. Szybki rozw\u00f3j dziecka wymusza przyjmowanie wi\u0119kszej ilo\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, a tym samym istnieje wi\u0119ksze zagro\u017cenie przyj\u0119cia metali ci\u0119\u017ckich. Podobnie jest z oddychaniem – dzieci maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 oddech\u00f3w na minut\u0119, a ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j niski wzrost s\u0105 bardziej nara\u017cone na dzia\u0142alno\u015b\u0107 py\u0142\u00f3w lub toksycznych substancji z rur wydechowych samochod\u00f3w. Dzieci posiadaj\u0105 tak\u017ce inne pH w \u017co\u0142\u0105dku ni\u017c doro\u015bli, a wiele enzym\u00f3w jest jeszcze nieaktywnych, co powodowa\u0107 mo\u017ce zwi\u0119kszone wch\u0142anianie toksyn przez ich organizmy. Dodatkowo do absorpcji metali ci\u0119\u017ckich mo\u017ce doj\u015b\u0107 poprzez wch\u0142anianie przez sk\u00f3r\u0119 (na drodze transportu transfolikularnego).<\/p>\n Gleba jest elementem \u015brodowiska kt\u00f3ry dwojako oddzia\u0142uje na zdrowie populacji – poprzez bezpo\u015bredni wp\u0142yw (pylenie) oraz po\u015bredni (zanieczyszczenie ro\u015blin jadalnych). Przekroczenia warto\u015bci normatywnych wyst\u0119puj\u0105 obecnie nie tylko na terenach przemys\u0142owych, kopalnianych, wzd\u0142u\u017c autostrad. Na dzie\u0144 dzisiejszy wyst\u0119puj\u0105 ju\u017c na obszarach rekreacyjnych lub domostw. Co wa\u017cne metale ci\u0119\u017ckie nie ulegaj\u0105 biodegradacji.<\/p>\n Co w takim razie robi\u0107? Ca\u0142kowicie przyswajania szkodliwych ilo\u015bci metali ci\u0119\u017ckich nie da si\u0119 wyeliminowa\u0107 podczas \u017cycia w s\u0105siedztwie np. obszar\u00f3w przemys\u0142owych. Jednak\u017ce s\u0105 sposoby na zniwelowanie zagro\u017cenia do minimum. Przede wszystkim nale\u017cy przestrzec dzieci przed wk\u0142adaniem brudnych r\u0105k do ust i zach\u0119ca\u0107 do cz\u0119stszej higieny r\u0105k. Nale\u017cy kontrolowa\u0107 to co jedz\u0105 i pochodzenie tych produkt\u00f3w.<\/p>\n Osoby posiadaj\u0105ce w\u0142asne nieruchomo\u015bci gruntowe mog\u0105 zleci\u0107 badania zanieczyszczenia gleby. Gleba przy wysokim st\u0119\u017ceniu metali ci\u0119\u017ckich, benzyn, olej\u00f3w, pestycyd\u00f3w itd. mo\u017ce nie\u015b\u0107 nieodwracalne skutki dla zdrowia cz\u0142owieka. Firma GEOdev\u00a0 przy wsp\u00f3\u0142pracy z akredytowanymi, najlepszymi laboratoriami, wykonuje na terenie \u015bl\u0105ska oraz okolic badania\u00a0 stopnia zdegradowania gleb i grunt\u00f3w<\/strong>. Czynno\u015bci te wykonywane s\u0105 zgodnie z Rozporz\u0105dzeniem Ministra \u015arodowiska z dnia 1 wrze\u015bnia 2016 r. w sprawie sposobu prowadzenia oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi (Dz.U. 2016 poz. 1395). Po uzyskaniu wynik\u00f3w, s\u0105 one przedstawiane w formie tabelarycznej z zaznaczonymi przekroczonymi st\u0119\u017ceniami dla danej grupy grunt\u00f3w. Opcjonalnie wyniki mo\u017cna przedstawi\u0107 w formie map na podstawie izolinii zawarto\u015bci danego pierwiastka. Szczeg\u00f3lnie poleca si\u0119 wykonanie takich bada\u0144 na etapie bada\u0144 geotechnicznych gruntu, gdy\u017c w znacznym stopniu obni\u017ca to koszty ca\u0142o\u015bciowego opracowania.<\/p>\n Nie\u0107, Joanna, et al. „Nara\u017cenie \u015brodowiskowe dzieci na metale ci\u0119\u017ckie zawarte w glebach z plac\u00f3w zabaw, boisk, piaskownic i teren\u00f3w przedszkoli z obszaru G\u00f3rnego \u015al\u0105ska.” Journal of Ecology and Health<\/i>\u00a017.2 (2013): 55-62.<\/p>\n http:\/\/www.katowice.wios.gov.pl\/monitoring\/raporty\/2010\/raport2010.pdf<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W zwi\u0105zku z rozwojem przemys\u0142u znacznie wzros\u0142o zagro\u017cenie zanieczyszczenia \u015brodowiska metalami ci\u0119\u017ckimi. Najbardziej nara\u017cone na ich szkodliwe dzia\u0142anie s\u0105 z wielu wzgl\u0119d\u00f3w dzieci.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":351,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,7],"tags":[],"class_list":["post-349","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-metale-ciezkie","category-zanieczyszczenia-gleby"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/349","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=349"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/349\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1811,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/349\/revisions\/1811"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=349"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=349"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Szkodliwo\u015b\u0107 metali ci\u0119\u017ckich<\/h3>\n
Podsumowanie<\/h3>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o<\/h3>\n