{"id":371,"date":"2019-10-29T22:04:55","date_gmt":"2019-10-29T21:04:55","guid":{"rendered":"http:\/\/geodev.pl\/?p=371"},"modified":"2026-02-27T12:30:37","modified_gmt":"2026-02-27T11:30:37","slug":"wplyw-temperatury-na-wlasciwosci-gruntow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/2019\/10\/29\/wplyw-temperatury-na-wlasciwosci-gruntow\/","title":{"rendered":"Wp\u0142yw temperatury na w\u0142a\u015bciwo\u015bci grunt\u00f3w"},"content":{"rendered":"<p>Temperatura ma bardzo du\u017ce znaczenie na w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizykomechaniczne grunt\u00f3w, w szczeg\u00f3lno\u015bci spoistych. <!--more-->W przypadku, gdy mamy do czynienia z ujemn\u0105 temperatur\u0105 nast\u0119puje zamarzanie zwi\u0105zanej wody w gruncie (przemarzanie gruntu). Takie zmiany mog\u0105 powodowa\u0107 wysadziny. Skutkiem wysadzin mog\u0105 by\u0107 uszkodzenia budynk\u00f3w lub nawierzchni drogowych. W przypadku odwil\u017cy na nawierzchniach mog\u0105 powsta\u0107 prze\u0142omy.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\">Niekorzystny wp\u0142yw mrozu<\/h3>\n<p>G\u0142\u0119boko\u015b\u0107 i pr\u0119dko\u015b\u0107 w jakim zachodzi przemarzanie zale\u017cy od temperatury powietrza i czasu trwania niskich temperatur. Na wp\u0142yw przemarzania maj\u0105 tak\u017ce os\u0142ona terenu, zadrzewienie, uwarunkowania geologiczne, struktura i tekstura gruntu, sk\u0142ad granulometryczny oraz wilgotno\u015b\u0107 gruntu. W przypadku d\u0142ugo utrzymuj\u0105cych si\u0119 mroz\u00f3w, g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 przemarzania przesuwa si\u0119 g\u0142\u0119biej. Nad granic\u0105 przemarzania powstaj\u0105 soczewki lodowe. Soczewki te s\u0105 zdolne do podci\u0105gania wody, przez co grunt poni\u017cej g\u0142\u0119boko\u015bci przemarzania zmniejsza swoj\u0105 wilgotno\u015b\u0107 (soczewki lodowe przyci\u0105gaj\u0105 moleku\u0142y wody od do\u0142u ze swojego otoczenia). Zwi\u0119kszenie ilo\u015bci lodu powoduje przyrost obj\u0119to\u015bci gruntu i powstanie wysadzin na powierzchni terenu lub bezpo\u015brednio w pod\u0142o\u017cu budowlanym. Takie zjawisko nierzadko prowadzi do uszkodze\u0144 budynk\u00f3w.<\/p>\n<p>Wskutek przemarzania grunt\u00f3w spoistych ulega zniszczeniu ich pierwotna struktura. Grunt po odwil\u017cy ma ju\u017c inne w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizykomechaniczne.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\">Tworzenie si\u0119 wysadzin i prze\u0142om\u00f3w<\/h3>\n<p>Do ko\u0144ca XIX w. uwa\u017cano, \u017ce wysadziny powstaj\u0105 jedynie w wyniku zwi\u0119kszania si\u0119 obj\u0119to\u015bci wody zamarzni\u0119tej w porach gruntu. Jak wiadomo, woda podczas krystalizacji zwi\u0119ksza swoj\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 o 9,1% , przy zmniejszeniu jej g\u0119sto\u015bci o 8%. Takie zmiany nie mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 powstania wysadzin, kt\u00f3rych rozmiary dochodz\u0105 do 0,5 m. Wysadziny powstaj\u0105 wskutek tworzenia si\u0119 w gruncie soczewek lodu. Wed\u0142ug obserwacji wysadziny powstaj\u0105 jedynie w przypadku:<\/p>\n<ul>\n<li>d\u0142ugo utrzymuj\u0105cej si\u0119 ujemnej temperatury powietrza,<\/li>\n<li>grunt nale\u017cy do wysadzinowych,<\/li>\n<li>grunt pod\u0142o\u017ca jest bardzo wilgotny, a zwierciad\u0142o wody zalega p\u0142ytko.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Szczeg\u00f3lnie widoczne wysadziny s\u0105 na drogach po wiosennej odwil\u017cy. Na wiosn\u0119, gdy dni s\u0105 ju\u017c cieplejsze, grunt zaczyna odmarza\u0107 tak szybko, \u017ce woda z topniej\u0105cego lodu nie mo\u017ce by\u0107 ods\u0105czona przez jeszcze zamarzni\u0119te pod\u0142o\u017ce. W strefie odmarzni\u0119tej wilgotno\u015b\u0107 gruntu jest bardzo du\u017ca, a wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 na \u015bcinanie bardzo ma\u0142a. Dlatego te\u017c taka warstwa gruntu nie mo\u017ce stawia\u0107 oporu i nawierzchnia \u0142amie si\u0119 pod obci\u0105\u017ceniem od k\u00f3\u0142 pojazd\u00f3w (powstaj\u0105 prze\u0142omy &#8211; fig.1).<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-374 size-large aligncenter\" src=\"https:\/\/sigmanto.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/wysadziny-1024x439.png\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"439\" \/><\/p>\n<p>Fig.1. Odmarzanie gruntu pod nawierzchni\u0105 drogow\u0105 i tworzenie si\u0119 prze\u0142om\u00f3w. 1 &#8211; prze\u0142omy nawierzchni, 2 -pod\u0142o\u017ce odmarzni\u0119te, 3- strefa zamarzni\u0119ta, 4 &#8211; granica przemarzania, 5 &#8211; \u015bnieg.<\/p>\n<p>Uszkodzenia ma\u0142ych budynk\u00f3w wskutek przemarzania polegaj\u0105 zwykle na podniesieniu fundament\u00f3w posadowionych zbyt p\u0142ytko w wyniku wysadzania (fig.2).\u00a0 Podobnym si\u0142om lecz w innych kierunkach podlegaj\u0105 mury oporowe. Si\u0142y wysadzinowe dzia\u0142aj\u0105 prostopadle do podstawy fundamentu i \u015bcian oraz stycznie do pobocznic, je\u015bli zamarzni\u0119ty grunt dotyka bezpo\u015brednio powierzchni\u0119 boczn\u0105. Wed\u0142ug bada\u0144, warto\u015b\u0107 sk\u0142adowych normalnych jednostkowego napr\u0119\u017cenia mo\u017ce osi\u0105ga\u0107 oko\u0142o 800 kPa, a sk\u0142adowych jednostkowego napr\u0119\u017cenia stycznego oko\u0142o 100 kPa.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-373 size-large aligncenter\" src=\"https:\/\/sigmanto.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/domek-1024x523.png\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"523\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">Fig.2. Proces uszkodzenia budynku w przypadku posadowienia powy\u017cej g\u0142\u0119boko\u015bci przemarzania gruntu w gruntach wysadzinowych.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\">Granice g\u0142\u0119boko\u015bci przemarzania gruntu<\/h3>\n<p>W Polskiej Normie [PN-81\/B-03020] teren Polski dzieli si\u0119 na 4 strefy z g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105 przemarzania 0,8; 1,0; 1,2 oraz 1,4 m p.p.t. Dla terenu \u015bl\u0105ska wynosi ona oko\u0142o 1,0 m p.p.t. Nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce warto\u015bci te przyjmuje si\u0119 przy projektowaniu fundament\u00f3w obiekt\u00f3w budowlanych. Dla przewod\u00f3w wodoci\u0105gowych, kanalizacyjnych oraz dla drena\u017cy g\u0142\u0119boko\u015bci te nale\u017cy zwi\u0119kszy\u0107 o co najmniej 1\/3.<\/p>\n<h3 style=\"text-align: center;\">Zabezpieczenie obiekt\u00f3w budowlanych przed wysadzinami i prze\u0142omami<\/h3>\n<p>Przy wyst\u0119powaniu w pod\u0142o\u017cu grunt\u00f3w wysadzinowych nale\u017cy bezwzgl\u0119dnie:<\/p>\n<ul>\n<li>posadowi\u0107 obiekt poni\u017cej g\u0142\u0119boko\u015bci przemarzania,<\/li>\n<li>wymieni\u0107 grunt wysadzinowy do granicy przemarzania na grunt niewysadzinowy (czysty \u017cwir lub piasek),<\/li>\n<li>zabezpieczy\u0107 wysadzinowe pod\u0142o\u017ce przed zamarzaniem za pomoc\u0105 mat, cieplak\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W przypadku dr\u00f3g:<\/p>\n<ul>\n<li>odpowiednio podwy\u017cszy\u0107 nasyp ponad zwierciad\u0142o w\u00f3d gruntowych,<\/li>\n<li>obni\u017cy\u0107 poziom w\u00f3d lub odci\u0105\u0107 za pomoc\u0105 drena\u017cu pod\u0142u\u017cnego,<\/li>\n<li>zastosowa\u0107 pod nawierzchni\u0105 podsypki piaskowej o odpowiedniej grubo\u015bci,<\/li>\n<li>stosowa\u0107 podbudow\u0119 z gruntu stabilizowanego cementem lub bituminem,<\/li>\n<li>zag\u0119\u015bci\u0107 pod\u0142o\u017ce w dnie koryta przez wa\u0142owanie,<\/li>\n<li>odwodni\u0107 powierzchniow\u0105 nawierzchni\u0119 drogow\u0105 i pobocze.<\/li>\n<\/ul>\n<h3 style=\"text-align: center;\">Podsumowanie<\/h3>\n<p>Zjawisko wysadzinowo\u015bci jest kolejnym powodem, dla kt\u00f3rego powinno si\u0119 wykonywa\u0107 geotechniczne i geologiczne badania gruntu. Brak dok\u0142adnego rozeznania pod\u0142o\u017ca gruntowego mo\u017ce skutkowa\u0107 kosztownymi uszkodzeniami, a opracowanie nawet opinii geotechnicznej mo\u017ce przestrzec przed niepotrzebnymi komplikacjami. Z uwagi na liczne zlodowacenia, zjawisko to wyst\u0119powa\u0107 mo\u017ce niemal na ca\u0142ym obszarze Polski.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Temperatura ma bardzo du\u017ce znaczenie na w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizykomechaniczne grunt\u00f3w, w szczeg\u00f3lno\u015bci spoistych.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":372,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-371","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=371"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1809,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/371\/revisions\/1809"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sigmanto.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}