![\"\"](\"https:\/\/sigmanto.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/unnamed-1.jpg\")
<\/p>\nKiedy na Ziemi trwa walka o ka\u017cdy otw\u00f3r, aby jak najbezpieczniej posadowi\u0107 obiekty budowlane, NASA wys\u0142a\u0142a 30 lipca 2020 roku bezza\u0142ogow\u0105 sond\u0119 na Marsa wykonuj\u0105c\u0105 otwory do g\u0142\u0119boko\u015bci 5 metr\u00f3w. \u0141azik Perseverance (wraz z helikopterem Ingenuity) wyl\u0105dowa\u0142 na czwartej od S\u0142o\u0144ca planecie Uk\u0142adu S\u0142onecznego dnia 18 lutego 2021 roku. L\u0105dowanie odby\u0142o si\u0119 w kraterze Jezero, z pe\u0142nym powodzeniem. Koszty projektu wynios\u0142y 2,4 miliarda dolar\u00f3w, co jest dopiero pocz\u0105tkiem. Ju\u017c zarezerwowano kolejne 300 milion\u00f3w dolar\u00f3w na prowadzenie misji.<\/p>\n
Mars to czwarta planeta licz\u0105c od S\u0142o\u0144ca w Uk\u0142adzie S\u0142onecznym (fig. 1). Zar\u00f3wno Mars, jak i Ziemia powsta\u0142y z tej samej pierwotnej materii ponad 4,5 miliarda lat temu. Dzi\u015b planety r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 znacz\u0105co. Rok gwiazdowy na Marsie trwa 686,96 dni. Jego \u015brednica r\u00f3wnikowa wynosi 0,533 \u015brednicy Ziemi. Jego masa wynosi 6,2185 x 1023 kg (o,105 Ziemi). Mars posiada dwie satelity naturalne – Fobos i Deimos. Okres obrotu: 25 godziny i 36 minut. W atmosferze zawiera si\u0119 0,13% tlenu. \u015arednia temperatura powierzchni wynosi -63 stopnie Celsjusza. Ci\u015bnienie atmosferyczne jest 100 razy mniejsze ni\u017c na naszej planecie.<\/p>\n
<\/p>\n
Fig. 1. Uk\u0142ad S\u0142oneczny<\/p>\n
Celem misji jest zbadanie ewentualnego \u017cycia na Marsie, analiza klimatu i geologii planety oraz przygotowanie misji za\u0142ogowych na Marsa. G\u0142\u00f3wnym zadaniem jest pobranie pr\u00f3bek grunt\u00f3w i ska\u0142. \u0141azik wyposa\u017cono w urz\u0105dzenie wiertnicze – rdzeni\u00f3wk\u0119. \u0141azik b\u0119dzie odk\u0142ada\u0142 rdzenie do magazynk\u00f3w. Opr\u00f3cz pr\u00f3bek grunt\u00f3w i ska\u0142, \u0142azik b\u0119dzie pobiera\u0142 pr\u00f3bki gaz\u00f3w. Planuje si\u0119 przynajmniej 20 operacji poboru pr\u00f3bek w r\u00f3\u017cnych lokalizacjach. Miejsce l\u0105dowania jest dawnym jeziorem i korytem rzecznym z czas\u00f3w panowania na planecie g\u0119stej atmosfery. Zak\u0142ada si\u0119, \u017ce w takich warunkach na Marsie mog\u0142o istnie\u0107 \u017cycie. Naukowcy licz\u0105 na odkrycie cho\u0107by poszlaki, kt\u00f3ra udowodni przynajmniej istnienie w przesz\u0142o\u015bci prymitywnego \u017cycia na Marsie.<\/p>\n
\u0141azik Perseverance (fig. 2) jest dostarczony przez firm\u0119 Honeybee Robotics, kt\u00f3ra produkuje podobne systemy od ponad 20 lat. Jego wymiary wynosz\u0105 2,7 na 2,2 metra, a masa 1025 kg. Zasilany jest generatorem radioizotopowym o mocy 110 wat\u00f3w. Maszyn\u0119 wyposa\u017cono w mikrofony i kamery (19 sztuk na samym \u0142aziku), spektrometr fluorescencyjny do zakresu rentgenowskiego, radar obrazuj\u0105cy obszar podpowierzchniowy, zestaw czujnik\u00f3w meteorologicznych, urz\u0105dzenie do eksperymentalnej produkcji tlenu, kamer\u0119 do wykonywania analiz chemicznych i mineralogicznych z wi\u0119kszych odleg\u0142o\u015bci, stereoskopow\u0105 kamer\u0119 oraz spektrometr ultrafioletowy. \u0141azik zosta\u0142 przygotowany w taki spos\u00f3b, aby zni\u00f3s\u0142 trudne warunki, w tym du\u017ce skoki temperatury. Amplituda temperatury nie pomaga w wierceniu obrotowo-udarowym, gdy\u017c tarcie w trakcie wiercenia z uwagi na tarcie temperatura w rejonie rdzeni\u00f3wki znacznie wzrasta. Problem technologiczny polega na fakcie, i\u017c mimo, \u017ce na Ziemi znane s\u0105 technologie wiertnicze to ci\u0119\u017cko je odnie\u015b\u0107 do warunk\u00f3w marsja\u0144skich. Nie s\u0105 znane oddzia\u0142ywania pr\u00f3\u017cni, niskie temperatury oraz obni\u017cona grawitacja na wiercenie. Pr\u00f3\u017cnia powoduje wzrost oporu wiercenia, lecz wiercenie w lodzie jest ju\u017c znacznie \u0142atwiejsze. W trakcie przygotowywa\u0144 podejmowano pr\u00f3by bada\u0144 wiercenia w takich warunkach np. w komorach klimatycznych. Najbardziej zbli\u017cone warunki polowe do Marsa na Ziemi wyst\u0119puj\u0105 na pustyni Atacama, wyspa Devon w Kanadzie oraz Suche Doliny McMurdo na Antarktydzie.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/sigmanto.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/z26808686QPorownanie-wielkosci-lazika-Perseverance-i-dorosle.jpg\")
<\/p>\n
Fig. 2. \u0141azik Perseverance w por\u00f3wnaniu z cz\u0142owiekiem<\/p>\n
Spos\u00f3b wykonywania wiercenia przedstawiono na filmie poni\u017cej.<\/p>\n